Avrupa’nın SpaceX gibi ABD merkezli şirketlere alternatif oluşturabilecek bağımsız bir ticari roket endüstrisi kurma hedefinde önemli bir eşik aşıldı.
Almanya merkezli uzay girişimi Isar Aerospace, geliştirdiği Spectrum roketini Norveç’in kuzeyindeki Andøya Spaceport’tan fırlatarak yörüngeye ulaştırmayı başardı.
5 Eylül’de gerçekleştirilen “Onward and Upward” isimli görev, şirketin yalnızca ikinci uçuşuydu.
Spectrum, fırlatmanın ardından atmosferin en zorlu aşamalarını geçti, birinci ve ikinci kademelerini başarıyla ayırdı ve ikinci kademe motorunu ateşledi. Roket daha sonra 100 kilometre yükseklikte kabul edilen Kármán çizgisini geçti ve yörünge hızına ulaşmasının ardından taşıdığı yükleri uzaya bıraktı.
Başarı yalnızca Isar Aerospace açısından değil, Avrupa’nın ticari uzay endüstrisi açısından da tarihi bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
İlk deneme yalnızca 40 saniye sürmüştü
Başarının büyüklüğünü anlamak için yaklaşık bir buçuk yıl geriye gitmek gerekiyor.
Isar Aerospace, Spectrum’un ilk test uçuşunu Mart 2025’te yine Norveç’ten gerçekleştirmişti.
Ancak ilk deneme planlandığı gibi sonuçlanmadı.
Roket fırlatıldıktan yaklaşık 40 saniye sonra kontrolünü kaybetti, denize düştü ve patladı.
Uzay endüstrisinde özellikle yeni roket sistemlerinin ilk testlerinde başarısızlık olağan dışı değil. SpaceX dahil bugün sektörün en büyük şirketleri de geliştirme süreçlerinde çok sayıda başarısız fırlatma gerçekleştirdi.
Isar Aerospace de ilk uçuşu bir başarısızlıktan ziyade gerçek uçuş verisi toplanmasını sağlayan test olarak değerlendirmişti.
Aradan geçen sürede Spectrum üzerinde çalışmalar devam etti.
Sonuç ise ikinci uçuşta geldi.
Beş küçük uydu ve bir deney taşıdı
Bu kez Spectrum yalnızca roketin performansını test etmek için uçmadı.
Görev kapsamında beş CubeSat ve bir deney yükü taşındı.
Yükler, Alman Uzay Ajansı DLR’nin Microlauncher Competition programı kapsamında seçilmişti. Program, üniversiteler ve girişimlerin uzaya daha düşük maliyetle erişebilmesini amaçlıyor.
Spectrum’un yörüngeye ulaşmasının ardından uzay araçlarının ayrılma işlemi gerçekleştirildi.
Isar Aerospace, görev sonrasında müşterileriyle birlikte uyduların durumunu doğrulamak için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.
Bu ayrıntı önemli. Roketin yörüngeye ulaşması ve yükleri bırakması doğrulanmış durumda ancak şirket ilk açıklamasında her uydunun operasyonel durumunun henüz ayrı ayrı doğrulandığını belirtmedi.
Avrupa neden kendi roket şirketlerini istiyor?
Uzaya uydu göndermek yalnızca bilimsel araştırma meselesi değil.
Haberleşme, navigasyon, internet altyapısı, Dünya gözlemi ve savunma sistemleri giderek daha fazla uydu teknolojilerine bağımlı hale geliyor.
Ancak uyduyu üretmek tek başına yeterli değil.
Onu yörüngeye taşıyabilecek roket altyapısına da ihtiyaç var.
Bugün ticari fırlatma pazarının büyük bölümünde ABD merkezli şirketler, özellikle de SpaceX oldukça güçlü bir konumda bulunuyor.
Avrupa ise kendi uydularını başka ülkelerin veya şirketlerin roketlerine bağımlı kalmadan uzaya gönderebileceği daha güçlü bir altyapı oluşturmak istiyor.
Isar Aerospace’in başarısı tam olarak bu nedenle önemli.
Avrupa Komisyonu da Spectrum’un uçuşunu Avrupa’nın bağımsız uzay erişimini güçlendiren önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.
2018’de kurulan girişim bugün 400’den fazla kişiye ulaştı
Isar Aerospace klasik bir devlet uzay kurumu değil.
Şirket 2018 yılında Almanya’da kurulan özel bir girişim.
Merkezi Münih yakınlarında bulunan şirket bugün beş farklı uluslararası lokasyonda 400’den fazla kişiyi istihdam ediyor.
Spectrum roketinin tasarımı, üretimi ve test süreçlerinin büyük bölümünü kendi bünyesinde gerçekleştiriyor.
Şirket özellikle küçük ve orta ölçekli uydular ile uydu takımyıldızlarını yörüngeye taşımayı hedefleyen ticari fırlatma hizmetleri geliştirmeye odaklanıyor.
Isar Aerospace’in bugüne kadar uluslararası yatırımcılardan önemli miktarda özel sermaye toplaması da girişimcilik tarafında dikkat çekiyor.
Şirket yalnızca Haziran 2026’da gerçekleştirdiği finansman turunda 270 milyon euro yatırım aldığını açıklamıştı.
Bu sermaye Spectrum’un üretimini ölçeklendirmek ve şirketin küresel fırlatma altyapısını büyütmek için kullanılıyor.
Yılda 40 roket üretmek istiyor
Isar Aerospace’in hedefi birkaç başarılı fırlatma gerçekleştirip burada durmak değil.
Şirket Münih yakınlarında yaklaşık 40 bin metrekarelik yeni bir üretim tesisi kuruyor.
Tesis tam kapasiteye ulaştığında yılda 40’a kadar Spectrum roketi üretilebilmesi hedefleniyor.
Üstelik üçüncü roketi beklemek gerekmiyor.
Şirketin açıklamasına göre Spectrum 3’ten Spectrum 7’ye kadar olan sonraki beş roket halihazırda üretim aşamasında.
Isar Aerospace ayrıca Norveç’teki mevcut tesisinin yanında Kanada’nın Nova Scotia bölgesinde yeni bir fırlatma kompleksi kuruyor.
Bu durum şirketin yalnızca Avrupa merkezli küçük bir roket girişimi olarak kalmak istemediğini gösteriyor.
Amaç küresel uydu fırlatma pazarında düzenli hizmet sunabilen ticari bir oyuncuya dönüşmek.
SpaceX’e rakip mi?
Spectrum’un ikinci uçuşunda yörüngeye ulaşması doğal olarak SpaceX karşılaştırmalarını beraberinde getiriyor.
Ancak iki şirketi bugün doğrudan rakip olarak değerlendirmek doğru olmaz.
SpaceX yıllardır operasyonel uçuş gerçekleştiriyor, Falcon 9 gibi çok daha büyük roketlere sahip ve küresel fırlatma pazarının en güçlü şirketlerinden biri konumunda.
Isar Aerospace ise henüz ikinci uçuşunu gerçekleştirdi.
Spectrum da özellikle küçük ve orta büyüklükteki uyduların fırlatılmasına odaklanan daha küçük bir sistem.
Asıl önemli nokta başka.
Avrupa’da özel sermayeyle büyüyen yeni nesil uzay girişimleri artık yalnızca roket geliştirmiyor. Bu şirketlerden biri ilk kez kıta Avrupası’ndan yörüngeye ulaşmayı başardı.
Bu, Avrupa’nın kendi ticari uzay ekosistemini oluşturabilmesi açısından önemli bir eşik.
İkinci uçuşta gelen başarı
Isar Aerospace’in hikâyesini girişimcilik açısından ilginç yapan bölüm de burada ortaya çıkıyor.
2018’de kurulan bir şirket, yedi yıl sonra ilk roketini fırlattı ve yalnızca 40 saniye sonra roketini kaybetti.
Yaklaşık bir buçuk yıl sonra ise aynı şirket ikinci uçuşunda yörüngeye ulaştı.
Şimdi önünde çok daha zor bir aşama bulunuyor: Bir kez yörüngeye ulaşmak yerine bunu düzenli, güvenilir ve ekonomik bir ticari hizmete dönüştürmek.
Eğer bunu başarabilirse Isar Aerospace yalnızca başarılı bir Avrupa girişimi olmayacak.
Avrupa’nın uzaya erişim biçimini değiştiren şirketlerden biri haline gelebilir.
