22 KASIM 2026, PAZAR INSTAGRAM RSS REKLAM & İŞ BİRLİĞİ
TEDLEYNMEDYA
BÜLTEN

Tedleyn Radar: Yapay Zekâyı Kapatma Talebi Büyüyor, Hangi Uygulamada Ne Yapılabiliyor?

Bu hafta okullardan tasarım araçlarına kadar pek çok yerde aynı soru soruldu: Yapay zekâ özellikleri kapatılabiliyor mu? Gelişmeleri ve Google, Apple, Microsoft ile WhatsApp'taki mevcut ayarları derledik.

Telefon ayarlarında bir seçeneği kapatan kullanıcının eli.
Görsel: Wikimedia Commons / Jernej Furman, CC BY 2.0

Yapay zekâ özellikleri her yeni güncellemeyle uygulamalarda daha görünür hâle geliyor. Bu hafta ise farklı yerlerden aynı talep yükseldi: Kullanıcılar ve kurumlar, bu özellikleri kapatabilmek istiyor. Tedleyn Radar'da haftanın bu eğilimini, arkasındaki gelişmeleri ve bugün kullanılabilen ayarları derledik.

Haftanın gelişmeleri: Okullardan tasarım araçlarına

ABD'de okullar ve Google: Gizmodo'nun aktardığına göre New York, Los Angeles ve Chicago okul bölgeleri, Google Arama'daki yapay zekâ özelliklerinin öğrenciler için ayrı olarak kapatılamaması nedeniyle alternatif arama motorlarını değerlendiriyor. Los Angeles okul bölgesinin bilgi işlem yöneticisi, varsayılan arama motorunu "bir gecede" değiştirebileceklerini söyledi. 19 Kasım 2026'da ise Alphabet Workers Union'ın organize ettiği bir dilekçeyle 540'tan fazla Google çalışanı ve yüklenicisi, okulların Arama'yı kullanmaya devam ederken yapay zekâ özelliklerini kapatabilmesini istedi. Google'ın Gizmodo'ya yaptığı açıklamaya göre öğrenci hesaplarında Arama, Gemini ve Gemini Notebook, okullar hangilerini açacağına karar verene kadar varsayılan olarak kapalı kalacak; ancak Arama'nın içindeki yapay zekâyı ayrıca kapatan bir seçenek duyurulmadı.

Canva'nın kapatma ayarı: Aynı hafta Canva, Free ve Pro hesaplarda üretken yapay zekâ özelliklerini tek ayarla kapatma seçeneğini kademeli olarak sunmaya başladı.

Facebook'ta "Senin algoritman": Meta'nın Ekim 2026'da duyurduğu bu özellik ise farklı bir yön gösteriyor. Kullanıcılar Akış ve Reels'te daha çok veya daha az görmek istedikleri konuları kendi cümleleriyle yazabiliyor. Burada yapay zekâ kapatılmıyor; tam tersine kullanıcının isteğini anlamak için büyük dil modelleri kullanılıyor. Yani kontrol talebi, bazen "kapat" düğmesiyle, bazen de "ne göreceğimi ben seçeyim" ayarıyla karşılanıyor.

Bugün hangi uygulamada ne yapılabiliyor?

Şirketlerin resmî yardım sayfalarına göre durum uygulamadan uygulamaya büyük farklılık gösteriyor:

Google Arama

Google'ın yardım sayfası, yapay zekâ özetlerinin (AI Overviews) kapatılamadığını açıkça belirtiyor. Bunun yerine arama yaptıktan sonra sonuçların üstündeki Web filtresini seçebilirsiniz; bu filtre, yapay zekâ özetleri gibi özellikler olmadan yalnızca metin bağlantılarını gösteriyor. Filtre bazen "Diğer" menüsünün altında yer alabiliyor.

Gmail ve Google Workspace

  1. Bilgisayarda Gmail'i açın, sağ üstteki dişli simgesinden tüm ayarları gösteren seçeneğe (İngilizce arayüzde "See all settings") tıklayın.
  2. Genel sekmesinde "Google Workspace akıllı özellikleri" bölümünü bulun.
  3. Ayarları yönet seçeneğiyle Workspace'teki ve diğer Google ürünlerindeki akıllı özellikleri kapatın, ardından kaydedin.

Google'a göre bu ayar tüm cihazlarınızda geçerli oluyor. Kapatıldığında bazı kullanışlı özellikler de (ör. otomatik filtreleme ve öneriler) etkilenebilir. Menü adları sürüme göre değişebilir.

iPhone'da Apple Intelligence

Apple'ın kullanım kılavuzuna göre iOS'ta özellikler tek tek kapatılabiliyor: Bildirim özetleri Ayarlar > Bildirimler altından, mesaj özetleri ise Ayarlar > Uygulamalar > Mesajlar altından yönetiliyor. Yazma Araçları ve Görüntü Oluşturma gibi özellikler ise Ayarlar > Ekran Süresi > İçerik ve Gizlilik Sınırlamaları altındaki zekâ ve Siri bölümünden (İngilizce arayüzde "Intelligence & Siri"; Türkçe adı sürüme göre farklı olabilir) kısıtlanabiliyor. Bu son yol, çocukların cihazlarını yöneten ebeveynler için de kullanışlı.

Microsoft 365'te Copilot

Microsoft'un destek sayfasına göre kişisel Microsoft hesabıyla kullanılan Word, Excel, PowerPoint ve OneNote'ta, Windows'ta Dosya > Seçenekler > Copilot yolundan "Copilot'u Etkinleştir" kutusunun işaretini kaldırıp uygulamayı yeniden başlatarak Copilot kapatılabiliyor. Ayar her uygulama ve cihaz için ayrı yapılıyor. Microsoft, Copilot'un iOS, Android ve web sürümlerinde kapatılamadığını belirtiyor; iş ve okul hesaplarında ise kararı kurum yöneticisi veriyor.

WhatsApp'ta Meta AI

WhatsApp'ın yardım merkezi Meta AI'ı isteğe bağlı bir hizmet olarak tanımlıyor ancak onu tamamen kaldıran bir ayar tarif etmiyor. Meta AI ile yaptığınız sohbetleri silebiliyorsunuz. Gruplarda Meta AI yalnızca kendisinin etiketlendiği mesajları okuyabiliyor; kişisel sohbetlere ise Meta veya WhatsApp tarafından eklenemiyor.

Tedleyn'in bakışı: "Varsayılan açık" dönemi ve güven

Bu haftanın tablosu üç noktayı öne çıkarıyor. Birincisi, yapay zekâ özelliklerinin büyük bölümü varsayılan olarak açık geliyor ve kapatma seçenekleri ayar menülerinin derinlerinde kalıyor. İkincisi, kapatma imkânı tek tip değil: Canva ve Microsoft 365'te bir anahtar varken Google Arama'da yalnızca filtre, WhatsApp'ta ise kaldırma seçeneği bulunmuyor. Üçüncüsü, en güçlü baskı bireylerden değil, kurumlardan geliyor; okulların arama motorunu değiştirmeyi tartışması, şirketlerin bu tercihleri ciddiye almak zorunda kalabileceğini gösteriyor.

Türkiye açısından bu tartışma özellikle okullar ve kamu kurumları için önemli. Öğrencilerin ödevlerde yapay zekâyı ne ölçüde kullanacağına dair kararlar verilirken, kullanılan platformların hangi kontrolleri sunduğunu bilmek gerekiyor. Ebeveynler için de cihazdaki Ekran Süresi ve benzeri ayarlar, yapay zekâ özelliklerini yaşa uygun şekilde sınırlamanın en pratik yolu.

Kullanıcılar ne yapmalı?

  • Kullandığınız uygulamaları gözden geçirin: Her uygulamanın gizlilik veya izinler menüsünde yapay zekâ ile ilgili yeni bir seçenek olup olmadığına bakın.
  • "Kapat" ile "kısıtla"yı ayırın: Bazı özellikler tamamen kapanmıyor, yalnızca daha az gösteriliyor. Ayarın tam olarak ne yaptığını yardım sayfasından kontrol edin.
  • Verilerinizi düşünün: Bir özelliği kullanmaya devam edecekseniz, girdilerinizin model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığını belirleyen veri ayarlarını da inceleyin.
  • Çocuk hesaplarını ayrıca ayarlayın: Aile paylaşımı ve ebeveyn denetimleri, yetişkin hesaplarındaki ayarlardan bağımsız çalışır.

Yapay zekâ ajanlarının güvenliği konusundaki önceki Radar yazımız için buraya göz atabilirsiniz.

— HAFTALIK BÜLTEN

Böyle haberleri her pazar sabahı tek e-postada al.

— INSTAGRAM Her gün bir yapay zekâ hikayesi için @tedleynmedya'yı takip et. TAKİP ET →

#Yapay Zekâ#Copilot#Google#Apple Intelligence#Gizlilik#Tedleyn Radar#Dijital Okuryazarlık

Tedleyn Radar kategorisinden

Tümü →

— HAFTALIK BÜLTEN

Haftanın yapay zekâsı, pazar sabahı.

Haftanın en önemli gelişmeleri tek e-postada. Reklamsız, kısa ve kaynaklı.

Haftada bir e-posta. İstediğin an ayrılabilirsin.