AB Mahkemesi Danışmanı: Gemini'nin Haber Yanıtları Yayıncı Haklarını İhlal Edebilir

Avrupa Birliği Adalet Divanı'nda Hukuk Sözcüsü (Advocate General) Maciej Szpunar, 3 Kasım 2026'da açıkladığı görüşte Google'ın Gemini'si gibi yapay zekâ sohbet botlarının haber içeriğini anlık olarak çekip yanıtlarda yeniden kullanmasının bazı durumlarda basın yayıncılarının haklarını ihlal edebileceğini söyledi. Dava, üretken yapay zekâ ve telif hakkı konusunda Adalet Divanı'na ulaşan ilk dava olarak öne çıkıyor.

Dava nasıl başladı?

C-250/25 numaralı davada Macar haber yayıncısı Like Company, Google Ireland'a karşı dava açtı. Yayıncıya göre Gemini, kullanıcı sorularına yanıt verirken şirketin haberlerinin özetlerini üretti. Budapeşte'deki mahkeme, davadaki soruları Nisan 2025'te AB Adalet Divanı'na gönderdi.

Szpunar ne dedi?

Hukuk Sözcüsü'nün görüşü iki ayrı konuyu birbirinden ayırıyor:

• Model eğitimi: Szpunar, eğitimle ilgili soruların kabul edilemez sayılmasını önerdi; çünkü Like Company'nin haberlerinin Gemini'yi eğitmek için kullanıldığına dair kanıt bulunmadığını belirtti. Yine de görüşünde, telifli makalelerle model eğitmenin kural olarak metin ve veri madenciliği istisnası kapsamında serbest olduğunu ifade etti.
• Anlık çekme ve yeniden kullanım: Bir sohbet botunun haberi gerçek zamanlı olarak bulup yanıt oluşturmak için kullanması ise bazı durumlarda basın yayıncısının hakkını ihlal edebilir.

Görüşe göre, haberin ifade biçimi sohbet botunun yanıtlarında sistematik olarak tanınabilir durumdaysa, kamuya sunma hakkı kural olarak ihlal edilmiş olur. Szpunar ayrıca telif hakkının haberin anlatım biçimini koruduğunu, haberin içindeki olguları korumadığını hatırlattı.

Sorumluluk kimde?

Görüşte, sohbet botu sağlayıcısının iki durumda sorumlu tutulabileceği belirtiliyor: Söz konusu kullanım sağlayıcının iş modelinin doğal bir parçasıysa ya da sağlayıcı bu tür kullanımlara karşı güvenilir ve etkili önlemler almadıysa. Bu yaklaşım, yalnızca tek tek yanıtlara değil, sistemin nasıl tasarlandığına da bakılacağı anlamına geliyor.

Google'ın savunması

The Next Web'in aktardığına göre Google, Gemini'nin makaleleri ezberlemediğini, olası ihlal iddialarının geçici kopyalar ile metin ve veri madenciliği istisnaları kapsamında kaldığını savunuyor. Şirket ayrıca Gemini'nin Macaristan'da eğitilmediğini belirterek Macar hukukunun uygulanmasına itiraz ediyor.

Görüşe yöneltilen eleştiriler

Görüşü değerlendiren İtalyan teknoloji yazarı Stefano Quintarelli, "iş modelinin doğal parçası" ölçütünü sorunlu buluyor. Quintarelli'ye göre genel amaçlı bir sohbet botunun iş modeli zaten çok geniş olduğundan bu ölçüt, AB kurallarının gereğinden fazla katı uygulanması sonucunu doğurabilir. Yazar, Like Company'nin Google'ın metin ve veri madenciliğinden çıkma (opt-out) seçeneğini kullanıp kullanmadığını bilmediğini de not ediyor.

Bundan sonra ne olacak?

Hukuk Sözcüsü görüşleri bağlayıcı değil; ancak yargıçlar çoğu zaman bu görüşleri izliyor. Nihai kararın önümüzdeki aylarda çıkması bekleniyor. Karar, AB'nin 2019 telif reformuyla getirilen basın yayıncısı hakkının yapay zekâ sohbet botlarına nasıl uygulanacağını netleştirebilir.

Neden önemli?

Haber siteleri uzun süredir yapay zekâ araçlarının içeriklerini özetleyip okuru kaynağa göndermediğinden şikâyet ediyor. Anadolu Ajansı'nın aktardığı habere göre uzmanlar, yapay zekâ araçlarına kaybedilen trafiğin medya gelir modellerini tehdit ettiğini vurguluyor. Davanın Adalet Divanı'na ulaşan ilk üretken yapay zekâ davası olması, verilecek kararın diğer sohbet botlarını da etkileyebileceği anlamına geliyor. Görüş, eğitim ile anlık yanıt üretimini ayırarak bu tartışmaya yeni bir çerçeve getiriyor. AB'de verilecek nihai karar, Avrupa dışındaki yayıncılar ve düzenleyiciler için de yakından izlenecek bir örnek olabilir.