Diamond Foundry 200 mm Tek Kristal Elmas Üretti: Hedef Yapay Zekâ Çiplerinin Isı Sorunu

San Francisco merkezli Diamond Foundry, 6 Kasım 2026'da 200 milimetre çapında tek kristal elmas ürettiğini duyurdu. Şirket, bunun parçaların birleştirilmesiyle ya da çok kristalli (polikristal) bir yapıyla değil, tek bir kristal olarak büyütüldüğünü vurguluyor. Hedef, yapay zekâ işlemcileri gibi yüksek güçlü çiplerde biriken ısıyı daha iyi dağıtmak.

Ne açıklandı?

Şirketin "D200mm" adını verdiği kristal, CEO Martin Roscheisen'in Çin'in Ningbo kentinde düzenlenen CarbonSemi 2026 etkinliğindeki video sunumuyla tanıtıldı. Paylaşılan örnek, büyütüldüğü haliyle duruyor; yani henüz cilalanmamış ve çip üretiminde kullanılabilecek nitelikli bir plaka (wafer) olarak doğrulanmamış. Şirket, çalışmanın arkasında Stefan Gsell ve Martin Fischer'in yaklaşık 25 yıllık kristal büyütme araştırması olduğunu belirtiyor.

Roscheisen, basın açıklamasında bu adımın "bir zamanlar neredeyse imkânsız görünen kilometre taşlarından biri" olduğunu söyledi ve sonucun 300 mm'lik bir elmas plakayı da "öngörülebilir" kıldığını ekledi. 300 mm için herhangi bir tarih verilmedi.

Elmas neden çiplerle ilgili?

Elmas, yüksek ısı iletkenliği, mekanik dayanıklılığı ve elektriği iletmemesiyle biliniyor. Günümüzün yapay zekâ işlemcileri çok küçük alanlarda yoğun ısı üretiyor ve bu ısının hızla uzaklaştırılması performansı doğrudan etkiliyor. Diamond Foundry'nin fikri, silikonun hemen yanında ısıyı yayan bir elmas katman kullanmak. Pause Hardware'in aktardığına göre şirket, güç elektroniği, optik ve kuantum sistemlerini de olası kullanım alanları arasında sayıyor.

200 mm, yarı iletken sektöründe yaygın kullanılan plaka boyutlarından biri. Bu nedenle bu çapta tek kristal elmas üretmek, malzemenin mevcut üretim hatlarıyla uyumlu hale gelmesi açısından önemli bir eşik olarak görülüyor. Şirket, daha önce de ilk elmas plakayı ürettiğini açıklamıştı ve İspanya'da AB Çip Yasası kapsamında 2,77 milyar dolarlık bir tesis projesi yürüttüğünü belirtiyor.

Diamond Foundry kimdir?

Diamond Foundry, laboratuvarda tek kristal elmas üreten bir ABD şirketi ve kendisini bu alanda dünyanın bir numaralı üreticisi olarak tanımlıyor. Şirket bugüne kadar daha çok laboratuvar üretimi mücevher elmaslarıyla tanınıyordu; son yıllarda ise odağını yarı iletken uygulamalarına kaydırdı. İnternet sitesinde kendisini "yapay zekâ çipleri için nihai alt katman" iddiasıyla tanıtıyor ve 100 mm ile 200 mm tek kristal elmaslarını ilk üreten şirket olduğunu belirtiyor. CEO Martin Roscheisen, başarıyı yüzlerce mühendis ve bilim insanının ortak çalışmasına bağlıyor.

Henüz bilinmeyenler

Duyuru heyecan verici olsa da kritik sorular yanıtsız. RuntimeWire ve Pause Hardware'in de altını çizdiği gibi şirket şu bilgileri paylaşmadı:

• Cilalanmış plakanın kalitesi ve kusur oranı,
• Üretim verimi ve hacmi,
• Plaka başına maliyet ve fiyat,
• Bu elması kullanan doğrulanmış müşteri cihazları.

Yani şu aşamada laboratuvar ölçeğinde önemli bir başarıdan söz ediliyor; seri üretimde çiplere ne zaman gireceği belli değil. Önümüzdeki dönemde izlenmesi gereken üç işaret var: Cilalanmış ilk 200 mm plakanın kalite verileri, büyük bir çip üreticisiyle duyurulacak olası bir iş birliği ve şirketin 300 mm için vereceği somut takvim. Bunlar netleşmeden elmasın yapay zekâ çiplerinde yaygınlaşacağını söylemek için erken.

Türkiye için anlamı

Bu gelişmenin Türkiye'deki telefon ya da bilgisayar kullanıcılarına kısa vadede doğrudan bir etkisi yok. Ancak konu, veri merkezlerinin enerji ve soğutma yükü nedeniyle küresel gündemde. 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek COP31 iklim zirvesinin programında da yapay zekânın iklim değişikliğindeki rolü yer alıyor; COP31 Başkanı Murat Kurum, Eylül ayında yapay zekânın artan enerji kullanımının açıkça tartışılması gerektiğini söylemişti. Çiplerin daha verimli soğutulması, veri merkezlerinin harcadığı enerjinin azaltılmasına katkı sağlayabilecek yollardan biri olarak izlenmeye değer.

Yapay zekânın donanım tarafındaki diğer gelişmeler için OpenAI'ın son yatırım turu haberimize de bakabilirsiniz.